Poznajemy ptaki z naszego sąsiedztwa

SCENARIUSZ ZAJĘĆ
Myśl przewodnia:
Wokół nas żyje wiele ptaków, ale najczęściej nie wiemy, do jakich gatunków należą.

Czas trwania:
5 godzin zajęć w klasie (1 godz. wprowadzenie, 4 godz.
praca w grupach) zajęcia poprzedzone obserwacją własną)

Pora roku:
Zima, wiosna

Miejsce:
Karmniki w pobliżu szkoły.

Materiały dydaktyczne: Aparat fotograficzny, lornetki, atlasy, przewod­niki, Internet, magnetofon, przybory do wykonania plakatów i kącików po­święconych ptakom, karty pracy, karmniki.

Cele:

1. Zdobywanie wiedzy o wybranych gatunkach ptaków,
2. Kształcenie umiejętności rozróżniania gatunków ptaków,
3. Wzbudzenie zainteresowań ptakami,
4. Rozwijanie umiejętności obserwowania ptaków,
5. Kształtowanie zaangażowania w problemy ochrony środowiska przyrodnicze­go,
6. Doskonalenie umiejętności posługiwania się lornetką oraz atlasami i prze­wodnikami.

Metody:
Obserwacja, praca w grupach, korzystanie z Internetu, materia­łów źródłowych, opracowanie materiałów do plakatów oraz wykonanie kąci­ków poświęconych ptakom

Wprowadzenie:
Ptaki można zobaczyć prawie wszędzie, zajmują niemal wszystkie środowiska na ziemi. Zachwycają nas swoim śpiewem, barwą wy­glądem, są wielkimi sprzymierzeńcami człowieka, natomiast człowiek nie­wiele wie na ich temat.
Dziko żyjące ptaki oddają ogromne usługi gospodarce człowieka. Tępią znaczne ilości owadów i gryzoni będących szkodnikami upraw. Rola ptaków w ograniczaniu ilości szkodników upraw jest tak wielka, że wynagradza szko­dy wyrządzane przez ptaki, np. wyjadanie ziarniaków zbóż na polach czy owoców w sadach. Na przykład sikory, jaskółki przenoszą pokarm pisklętom od 300 do 600 razy dziennie przez około 16 godzin. Sikora bogatka niszczy corocznie ponad 6 milionów jaj owadów szkodników. W Polsce większość ptaków objęta jest ochroną gatunkową.
Warto zacząć poznawanie ptaków, chociażby od tych, które żyją w najbliższym otoczeniu człowieka, towarzysząc mu na co dzień.

Przebieg zajęć:
Zainteresowanie uczniów poznawaniem ptaków żyjących w najbliższym otoczeniu. Uświadomienie wielkiej roli ptaków w przyrodzie i gospodarce człowieka. Zapoznanie uczniów z zasadami obserwacji ptaków. zapoznawanie uczniów z podstawowymi informacjami dotyczącymi sylwetek pospolitych gatunków ptaków.

Przygotowanie do zajęć:
Dwa tygodnie przed obserwacjami uczniowie podzieleni na grupy szukają informacji na temat:

1. rodzajów karmników,
2. najdogodniejszych miejsc mocowania karmników,
3. rodzaju pokarmu.

Tydzień przed obserwacjami - mocowanie karmników, obserwacje ptaków przylatujących do karmnika, zwrócenie uwagi na: wielkość, kształt głowy, dziób, tułów, ogon, nogi, ubarwienie (wykonanie zdjęć).

Zajęcia I

1. Próby rozpoznawania obserwowanych gatunków ptaków z wykorzystaniem własnych zdjęć i materiałów źródłowych.
2. Obserwacja sposobów zachowania się ptaków (wypełnianie kart obserwacji).

Zajęcia II
Poznawanie zwyczajów ptaków zalatujących do karmnika. Wymiana spostrzeżeń i informacji między grupami obserwującymi różne karmniki.

Zajęcia III
Zbieranie informacji potrzebnych do wykonania plakatów i kącików po­święconych ptakom (Internet materiały źródłowe).

Zajęcia IV
Podsumowanie cyklu obserwacji ptaków. Wykonanie przez grupy plaka­tów. Montowanie wystawy fotograficznej poświęconej ptakom. Prezentacja odgłosów ptaków z nagrań magnetofonowych.

Materiały źródłowe dla ucznia i nauczyciela:

1. - Pakiet edukacyjny projektu,
2. - Film S. Wąsika "Ptaki lasu", "Ptaki wód i łąk",
3. - Zdzisław Pałczyński "Głosy Ptaków" - kasety magnetofonowe,
4. - 1. Goltzman - "Nasi skrzydlaci przyjaciele".

Kontynuacja:

1. Apel z udziałem wszystkich uczniów szkoły, zaprezentowanie wyników ob­serwacji,
2. Wystawa zdjęć ptaków wykonanych przez uczniów (krótka charakterystyka wybranych gatunków),
3. Zainstalowanie karmników w przyszłym roku.

KARTA PRACY

 

Imiona i nazwiska członków grupy...............................................

Stanowisko ....................................................................................

Opis stanowiska.............................................................................

 

.........................................................................................................

 

Obserwowane gatunki ptaków i ich zachowanie

 

Ptak

Data

Czy jadł sam

Jadł

Wyniósł

Rodzaj

czy z innymi?

w karmniku?

jedzenie?

jedzenia

 

 

 

 

 

 

Literatura

1. Czapulak A. "ABC obserwatora ptaków" Muzeum Okręgowe w Radomiu 1987.
2. Filmy o ptakach Sławomira Wąsika "Ptaki lasu", "Ptaki wód i łąk".
3. Bezzel E.: "Ptaki", MULTICO, Warszawa 2000.
4. Gotzman 1. "Nasi skrzydlaci sąsiedzi", Wydawnictwo "Plejada", Warszawa 1993.
5. Morkowski 1.: "Vademecum obserwatora ptaków". PWN, Warszawa 2001. 6. Podręcznik dla kI. 6. ŻAK, Warszawa 2001.

grupa wiekowa
bez ograniczeń
autor

organizacja/wydawca