Zalew Wiślany

województwo warmińsko-mazurskie

Lokalizacja obszaru
Ostoja położona jest w północnej części województw warmińsko-mazurskiego i pomorskiego. Obszar Natura 2000 obejmuje tutaj polską część wód Zalewu wraz z różnej szerokości strefą przybrzeżną. Ostoję od północy odcina od Morza Bałtyckiego wąski pas lądu - Mierzeja Wiślana, od wschodu granica obszaru Natura 2000 pokrywa się z granicą państwa przecinając Zalew, a od południa i zachodu przebiega wzdłuż wybrzeża oraz okolic miejscowości takich jak Frombork, Elbląg i Kąty Rybackie.

Podstawowe informacje o obszarze
Ostoję stanowią w większości wody Zalewu Wiślanego, pozostała część to głównie duże obszary przybrzeżne porośnięte trzcinami, pałką i oczeretami, które tworzą nieraz pas szerokości do 1 km. Pozostałe obszary ostoi to torfowy fragment lądu na Mierzei Wiślanej koło Przebrna oraz las łęgowy w okolicy rezerwatu „Ujście Nogatu”. Duże połacie wody w zatokach (Elbląskiej, w okolicy Kątów Rybackich oraz Ujścia Nogatu) pokrywają grążele żółte oraz grzybienie białe. Sam Zalew jest płytkim zbiornikiem wód słonawych. Wody słodkie docierają tu z rzek: Nogat, Elbląg, Pasłęka i z kilku mniejszych a wraz z nimi niestety również zanieczyszczenia organiczne, w związku z czym zbiornik jest silnie zeutrofizowany. Wody słone dostają się do Zalewu przez 400-metrowej szerokości kanał – tzw. Cieśninę

Pilawską – w rosyjskiej części zbiornika. W związku z istnieniem tego przekopu zasolenie wód Zalewu a zwłaszcza ich poziom może się bardzo dynamicznie zmieniać, nawet w ciągu dnia. Na Zalewie prowadzone jest intensywne rybołówstwo, a w okolicach rozwija się dość intensywnie turystyka.

Główne walory przyrodnicze.
Gatunki ptaków charakterystyczne dla danego obszaru.
Zalew Wiślany jest miejscem najliczniejszej w Polsce i jednych z największych w Europie kolonii lęgowej kormoranów (do ok. 11500 par), ważnym w kraju miejscem w czasie lęgów czapli siwej (do 800 ptaków), hełmiatki, gęgawy, ohara, płaskonosa, perkoza dwuczubego, śmieszki, brzęczki, bielika. W stosunkowo dużej liczebności występują też: bąk, bączek, bocian biały, cyranka, cyraneczka. W czasie wędrówki, przez Zalew Wiślany przebiega duża część szlaku migracyjnego bielaczka, cyraneczki, gęsi białoczelnej i zbożowej, rożeńca, czernicy, głowienki i mewy małej. Stosunkowo duże koncentracje osiąga łabędź krzykliwy i niemy (jedno z największych pierzowisk tego gatunku w kraju – do 3500 osobników), gągoł i łęczak. Zimą występuje tu szczególnie duża część szlaku wędrówkowego bielaczka i mewy srebrzystej, licznie występuje zimą bernikla kanadyjska (do 1300 ptaków).

Szczegółowe wskazówki dla obserwatora (co, gdzie i kiedy najlepiej obserwować)

Wiosna

– najatrakcyjniejszy w tym czasie jest cały pas przybrzeżny ostoi, a zwłaszcza w Zatoce Elbląskiej i w rejonie ujścia Pasłęki. Obowiązkowo należy odwiedzić kolonię kormoranów w Kątach Rybackich. W tym czasie warto również polecić rejony, nieco dzikiej i podmokłej części zachodniej (pamiętamy o kaloszach/woderach!). Jeśli nie będziemy w stanie wypatrzyć części ptaków, dadzą znać o sobie charakterystycznymi głosami godowymi – np. kropiatka, brzęczka, bąk czy liczny tu trzciniak. W częściach porośniętych roślinnością wynurzoną (patrz wyżej) można spotkać liczne w niektóre lata rybitwy czarne czy białowąse. W tych okolicach oraz w szuwarach można spotkać wiele gatunków kaczek, problemem może być jednak dotarcie do części z tych miejsc ze względu na bardzo rozległe połacie szuwarowisk. W zależności od tego jak mocno jesteśmy nastawieni na szukanie dzikiej przyrody nad Zalewem, należy wybrać wygodne obuwie trekkingowe, kalosze, wodery czy nawet spodniobuty (dotyczy to każdej z pór roku!).

Lato – najmniej ciekawy okres, po wiosennych godach ptaki przeważnie w ciszy opiekują się młodymi, pod koniec lata można wypatrywać pierwszych ptasich wędrowców. Wczesnym latem nie warto przeszkadzać ptakom w wychowie młodych, zwłaszcza, że przez swoje skryte w tym czasie zachowanie, mogą pozostać dla nas niezauważone.

Jesień – jest to jedna z najlepszych

pór na obserwacje licznych migrujących a częściowo już przylatujących na zimowisko ptaków. Należy pamiętać o zabraniu lornetki, bardzo uprzyjemni i ułatwi podglądanie ptaków luneta. O tej porze najwięcej ptaków gromadzi się w zatokach Zalewu (kanał Elbląski, zatoka w Kątach Rybackich oraz ujście Nogatu).
Jesienią, zwłaszcza z Mierzei Wiślanej i wzniesień w okolicy Piasków i Krynicy Morskiej można doświadczyć fenomenu migracji ptaków drapieżnych (jak również wróblowych, krukowatych czy gołębi), które mogą przemieszczać się w liczbie kilkudziesięciu tysięcy dziennie (więcej na www.kuling.org.pl).

Zima – jest również atrakcyjnym czasem na obserwacje ptaków wodnych, zimują tu nieraz spore ich stada. Szczególnie atrakcyjne mogą być ‘egzotyczne’ bernikle kanadyjskie (do 1300 ptaków). Trzeba pamiętać, że w sroższe zimy Zalew może zamarzać! Jeśli tak się nie stanie możemy liczyć na stada bielaczków, czernic, nurogęsi, gągołów i mew. Na zimowy skład ptasiej menażerii wpływa to ‘jaka jest zima’ (w cieplejsze zimy można liczyć na większą różnorodność i liczbę ptaków), czy (i na ile) zbiornik zamarza oraz jakie warunki panują na okolicznych alternatywnych zimowiskach. Ptaki obserwujemy z tych samych miejsc co jesienią.

Dojazd
Do północnej części ostoi, od strony Mierzei Wiślanej dotrzemy

drogą wojewódzką nr 501 z Gdańska (PKS lub samochód). Do części południowej od Zatoki Elbląskiej i ujścia Pasłęki i rozległych szuwarów trzcinowych na południu dotrzemy drogami wojewódzkimi nr 503 i 504, do których dojazd zapewnią prowadzące przez Elbląg drogi krajowe 7 i 22, oraz międzynarodowa E77 (PKS, samochód). Znajdziemy tu również trasy rowerowe przebiegające blisko granic ostoi, gdzie będziemy mieli możliwość posłuchać lub zobaczyć część ptaków, zarówno w okresie lęgowym jak i na przelocie czy podczas zimowania. Np. trasa Braniewo - Nowa Pasłęka - Frombork (22,5 km), którą można rozpocząć w Nowej Pasłęce lub Fromborku oraz trasa Frombork - Krynica Morska - Kąty Rybackie (26,4 km), która z Fromborka wiedzie statkiem pasażerskim do Krynicy Morskiej, zatem można ją również rozpocząć w Krynicy lub Kątach Rybackich. Punkty widokowe na Zatokę znajdują się na zachód od Krynicy Morskiej, pomiędzy Przebrnem a Skowronkami oraz w okolicy ujścia Wisły Królewieckiej.

Warunki turystyczne (w tym linki do stron prezentujących ofertę turystyczną obszaru)
Bogatą ofertę turystyczną i bazę noclegową zapewnią takie miejscowości jak: Elbląg, Braniewo czy Krynica Morska.
www.zalew.org.pl
www.zalewwislany.pl
www.ielblag.pl
www.mierzeja-wislana.pl
www.mierzeja.com
www.mierzeja.pl

Usługi przewodnickie z zakresu „bird-watchingu” (o ile są dostępne)
Brak