Zbiornik Otmuchowski

województwo opolskie

Lokalizacja obszaru
Zbiornik leży w środkowym odcinku Doliny Nysy Kłodzkiej, pomiędzy miejscowościami Otmuchów i Paczków, w południowo-zachodniej części województwa opolskiego. Powyżej zbiornika w odległości 5km znajdują się dwa zbiorniki (Kozielno i Topola), 3km poniżej znajduje się kolejny zbiorniki - Nyski.

Podstawowe informacje o obszarze.
Duży zbiornik zaporowy na Nysie Kłodzkiej. Ostoja położona jest wśród wzgórz, pokrytych głównie polami uprawnymi. We wschodniej część zbiornika znajduje się tama obłożona kamieniami. Cały zachodni brzeg wraz z fragmentami brzegu południowego i północnego porośnięte są szerokim pasem zarośli wierzbowych. Brzeg północny i część południowego zajęte są przez zabudowę służącą celom rekreacyjnym. W 2008 r. ostoja została wpisana na listę obszarów chronionych sieci Natura 2000.

Główne walory przyrodnicze.
Gatunki ptaków charakterystyczne dla danego obszaru.
Ostoja ptasia o randze europejskiej, ważna głównie dla migrujących ptaków wodno-błotnych. W okresie jesiennym liczba obserwowanych kaczek i gęsi regularnie sięga 20000-30000 os. Jest to również ważny obszar

wypoczynkowy i żerowiskowy dla siewkowatych. Regularnie zimuje tutaj ponad 2000-3000 os. gęsi zbożowej i gęsi białoczelnej. Gniazduje powyżej 2% populacji krajowej czapli siwej. W okresie wędrówek występują stosunkowo duże koncentracje cyraneczki i czajki. Charakterystyczna dla zbiornika jest również stała obecność w okresie przelotu stad kulika wielkiego (maksymalnie 225 ptaków), te duże, intrygujące swym wyglądem ptaki przebywają na Otmuchowskim od chwili pojawienia się pierwszych płycizn do pierwszych mrozów.

Szczegółowe wskazówki dla obserwatora (co, gdzie i kiedy najlepiej obserwować)

Wiosna - zbiornik napełniany jest najpóźniej na początku marca i przynajmniej do lipca występują w nim wysokie poziomy wody, o tej porze najciekawsza jest część zachodnia, z gęstymi zaroślami wierzbowymi, trzcinowiskami i zalanymi łąkami. Gniazdują tu m.in.: błotniak stawowy, bączek, łabędź niemy, perkoz dwuczuby, perkozek, zausznik, rybitwa białowąsa, kropiatka, brzęczka, jednak większość z nich jest nieliczna z uwagi na wahania wody. Obserwacje w części południowo-zachodniej najlepiej prowadzić z wału położonego przy miejscowości Stary Paczków, zaś strony północno-zachodniej z północnego brzegu (droga z

miejscowości Lubiatów). Warto również odwiedzić kamienistą zaporę zbiornika po stronie wschodniej gdzie od lat gniazduje liczna populacja białorzytki.

Lato - obserwacje w tym okresie uzależnione są od poziomu wody, w sytuacji wysokiego poziomu wody warto zajrzeć w miejsca polecane wiosną. W przypadku niższych stanów wody najciekawszym miejscem jest ujście rzeki do zbiornika, gdzie pojawiają się pierwsze błotniste fragmenty. Można się tam dostać polną drogą zaczynającą się przy wschodnim krańcu miejscowości Lubiatów. W związku z ograniczonym obszarem występowania ptaków należy zachować szczególną ostrożność przy podchodzeniu. Nie można płoszyć ptaków -to jedyne ich miejsce odpoczynku. Wymagane są kalosze i zalecana luneta. Warto również zatrzymać się przy tamie kanału ulgi w miejscowości Ścibórz, jest to bardzo dobre miejsce do obserwacji mew z kilku gatunków.

Jesień - to najlepszy termin na odwiedziny zbiornika, o tej porze roku jest on najczęściej już w znacznej mierze spuszczony i w zachodniej części odsłania się błotniste dno, które stanowi bardzo atrakcyjne żerowisko i miejsce odpoczynku dla tysięcy ptaków wodno-błotnych. Charakterystyczne dla zbiornika są duże stada czajek,

kulików wielkich, siewnic, biegusów zmiennych, pojawia się również wiele rzadszych gatunków m.in. ostrygojad, biegus rdzawy, biegus płaskodzioby, płatkonóg szydłodzioby, kamusznik. W październiku i listopadzie do kilku tysięcy kaczek dołączają wielotysięczne stada gęsi zbożowej i białoczelnej. Ptaki można obserwować z północnego i południowego brzegu, jak i poruszając się żwirowymi drogami po spuszczonym dnie (dobre zwłaszcza w południowej części, nie warto schodzić z dróg - błoto często wciąga!). Trzeba założyć kalosze. Zalecana luneta. Późna jesień to dobry termin na obserwacje z zapory zbiornika nurów i morskich kaczek (wejście schodami przy Ściborzu, Frydrychowie i elektrowni)

Zima - do czasu zamarznięcia zbiornika większość ptaków trzyma się zachodniego, błotnistego brzegu, ale warto również kontrolować pozostałą część z kamienistej zapory. Przy zlodzonym zbiorniku zimujące ptaki można obserwować w ujściu rzeki do zbiornika i na oparzelisku, które tworzy się najczęściej w części północnej lub na środku zbiornika. W stadach krzyżówek można dostrzec m.in. nurogęsi, gągoły i kormorany.

Dojazd
Wiosną do części południowo-zachodniej zbiornika najlepiej

dojechać od strony miejscowości Stary Paczków, jesienią zaś najkorzystniejszy dojazd zapewniają: droga prowadząca do Kolonii Książ (samochód trzeba zaparkować przed szlabanem) i polna droga dochodząca do brzegu zbiornika mająca swój początek na wysokości Wilamowej. Do północnego brzeg najłatwiej dotrzeć polną drogą (zła jakość!) zaczynającą się tuż przed wschodnim krańcem miejscowości Lubiatów, oraz zatrzymując się w Ligocie Wielkiej i kierując się na południe. Ujście rzeki przecina zachodni brzeg na pół i tą stronę zbiornika trzeba odwiedzać z dwóch stron. W części wschodniej znajduje się budynek elektrowni, którego ogrodzenie uniemożliwia przejście całej zapory (można zejść wzdłuż rzeki do mostu w Otmuchowie i zawrócić - całość około 2km).

Warunki turystyczne (w tym linki do stron prezentujących ofertę turystyczną obszaru)
Ośrodki wypoczynkowe i kwatery agroturystyczne, oferujące noclegi i wyżywienie w szerokim przedziale cenowym, znajdują się w miejscowościach Ścibórz, Sarnowice, Ligota Wielka i Otmuchów.
http://www.otmuchow.pl/index.php?lng=pl&id=49
http://nyskieksiestwo.turystyka.net/page_noclegi.html

Usługi przewodnickie z zakresu „bird-watchingu” (o ile są dostępne)
Brak