Puszcza Knyszyńska

województwo podlaskie

Lokalizacja obszaru
Puszcza Knyszyńska leży w województwie podlaskim i jest dużym kompleksem leśnym rozciągającym się na północ i wschód od Białegostoku. Poszczególne jej części noszą historyczne nazwy kompleksów leśnych np. Puszcza Błudowska, Sokólska lub Supraska. Od strony południowo-wschodniej ostoja obejmuje Nieckę Gródecko-Michałowską. Największymi miastami na obszarze ostoi są Supraśl i Czarna Białostocka.

Podstawowe informacje o obszarze
Duży kompleks leśny z dominującymi lasami z czego zdecydowana większość to sosnowe i sosnowo-świerkowe lasy o charakterze borealnym. Obszar charakteryzuje się również dużą ilością strumieni i małych rzek przy których zostały zachowane torfowiska przejściowe i wysokie. W dolinach rzek występują również lasy łęgowe a na terenach bezodpływowych wykształciły się olsy. Na obszarze puszczy osadnictwo jest silnie rozproszone, skupione na obrzeżach ostoi i w okolicy rzek. Niewielkie wsie otoczone są łąkami, pastwiskami i polami uprawnymi. Największe rzeki to Supraśl i jej dopływy: Sokołda, Czarna i Płoska. Większość dolin rzecznych została zmeliorowana i

jest użytkowana rolniczo. Teren puszczy jest bardzo urozmaicony: w obniżeniach terenu miejscami spotkać można bory torfowcowe i bory bagienne a w północnej części puszczy występują grądy. W celu ochrony zbiorowisk roślinnych i związanej z nimi fauny na obszarze ostoi utworzono 22 rezerwaty oraz Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej i dwa Obszary Chronionego Krajobrazu.

Główne walory przyrodnicze.
Gatunki ptaków charakterystyczne dla danego obszaru.
Duże zróżnicowanie w ukształtowaniu powierzchni i zbiorowiskach roślinnych sprawia, że awifauna jest bardzo bogata. W ostoi stwierdzono obecność co najmniej 33 gatunków lęgowych ptaków wymienionych w I Załączniku Dyrektywy Ptasiej. 9 gatunków występuje w liczebnościach nadających temu terenowi rangę ostoi o znaczeniu międzynarodowym. Są to: Bocian czarny, Trzmielojad , Orlik krzykliwy, wyjątkowo liczny tu Jarząbek, Cietrzew, Dzięcioł czarny, Dzięcioł białogrzbiety, Dzięcioł trójpalczasty, Muchołówka mała.  Lcznie występuje Włochatka.

Szczegółowe wskazówki dla obserwatora

Wiosna - marzec i kwiecień są najlepszą porą na sowy:

spacerując nocą wśród starodrzewi sosnowych np. po rezerwacie Las Cieliczański lub w okolicach Majówki można usłyszeć nawołujące samce włochatki. Nad ranem lub o zmierzchu można też spotkać tu sóweczkę. Wczesna wiosna to też doskonała pora na podziwianie ciągnących słonek, które można obserwować nad ścieżkami oddziałowymi, polanami, przy trakcjach energetycznych i nad innymi otwartymi przestrzeniami. Warto odwiedzić także rezerwat Woronicza. Tu dobrze jest mieć na sobie kalosze. Idąc wzdłuż strumienia można natknąć się na jarząbki. Występuje tu także sóweczka. W miejscach podmokłych, zwłaszcza w sąsiedztwie żeremi bobrowych można spotkać dzięcioła trójpalczastego. W okolicy gniazdują także trzmielojady i orliki krzykliwe, dla których zostały utworzone wokół gniazd strefy ochronne. Należy bezwzględnie przestrzegać zakazu zbliżania się do gniazda. Ptaki drapieżne są bardzo wrażliwe na niepokojenie ich w okresie lęgowym, gdyż może ono spowodować porzucenie lęgu. Dość liczne są tu także orzechówki. W kwietniu w lesie pojawiają się zniczki a w maju muchołówki białoszyje i małe. Ten ostatni gatunek spotkać można w lasach mieszanych i grądach. W majowe i czerwcowe noce nad

zrębami i szkółkami leśnymi tokują lelki. Puszcza Knyszyńska jest również ostoją cietrzewia. Na borówczyskach widywane były tu także głuszce. W związku z tym, warto czasem spojrzeć pod nogi w poszukiwaniu śladów ich obecności: tropów i pałeczkowatych odchodów- tzw. knotów.

Lato - warto zwiedzić Rezerwat Krasne i przylegające do niego śródleśne jezioro Komosa. Można tu zobaczyć stada rodzinne orzechówek, dzięcioły czarne i zielone oraz jarząbki. Nad stawem można zaobserwować polujące zimorodki i czaple siwe, a w sierpniu i we wrześniu przelatujące ptaki drapieżne - rybołowy, orliki krzykliwe oraz trzmielojady, a bywały tu widywane także kanie rude i czarne. Innym miejscem doskonałym do obserwacji ptaków drapieżnych są doliny rzeki Sokołdy i Supraśli.

Jesień - okres aktywności głosowej jarząbków, które można usłyszeć praktycznie w całej puszczy. Sóweczka zaczyna się odzywać tzw. „gamą jesienną”. Ptaki wróblowe takie jak czyże, krzyżodzioby świerkowe, sikory, gile i mysikróliki zbierają się w duże stada.